ፖለቲካ ወቅቱ ሓልዩ ዝጓዓዝ ናይ ባቡር መስመር እዩ !!


ምትፍናን ፖለቲካዊ ቁማር ዓለምና ንህዝቢ ትግራይ ብምንታይ መልክዑ ክፀልዎ ይክእል?
እዚ ሕቶ እዚ ቅድሚ መልሲ ምሃበይ ግና ሓደ ናይ ዓለም ንፋስ ዘየቃልዖ ምስጥር እንታይነት ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ግና ንእሽተይ ፀሐይ ዝወቅዖ ሓቂ ንክፅሕፍ ይደሊ።
~ ~ ~ ~ ~
ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ንእስነት ዘለው መናእሰይ (እቲ ዝነበረ መከራን ጭቆናን ብዓይንና ክርኢ ዘይካአለ) ብኣተሓሳስባ ወይ ብሪኢቶ ዓለም ኣብ ናይ ባዕሎም ፖለቲካዊ ምንቅስቃስ ዝርከቡ ኣሕዋትን ብናይ ባዕለይ ውልቀ ሪኢቶ ክገልፀሎም ዝደሊ እንተመረረ ‘ውን ብፀጋ ክንቅቦሎ ዘገድደና ታኣምራዊ ስራሕ ስለ ዝኮነ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ህወሓት ማለት ብጭቆና ብግፍዒ ብስቆቃን ሰንሰን ዝበለ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነት ከም ቋንቋ ጓፋት ንክጠፍእ ዝተወሰነሉ ቋንቋ ከምቶም ብነበረያ ነበረ ጥራሕ ንፈልጦም መንነቶም ቂሂሙ ዝተረፉ ህዝብታትን ንክቅህም ዝተፈረደና ህዝቢ መንነትና ንከይበርስ ኣዙዩ ከቢድ ተጋድሎ ብምግባር እዚ ህዝቢ ከም ሰቡ ዝተወሓሶቶ ውድብ እያ። ኣብ ማንም ይኩን ማንም ፖለቲካ ተከልቲ ንኩን እዛ ፃዕዳ ሓቂ ክንቅበላ ይግበአና።
~ ~ ~ ~ ~
ካብ ፈለማይ ክሳብ ፋና ዓወት ዝተቃለሱ ወየንቲ ማለተይ ብዝተፋላለዪ ምክንያት ኣብ ቃልሲ ዘይቀፀሉን ድሕሪ ዓወት ውልቀ ድልየት ይኩን ብሪኢቶ ዓለም ካብ መስመር ዝወፁ ወየንትና ዝላዓለ ልባዊ ክብሪ ይግብኦም እዩ። ምክንያቱ ኣባል እዚ ታሪካዊ ክስተት ስለ ዝኮኑ። ኣብ ዘመናዊ ዓለም ናይ ትማሊ ታኣምራዊ ስራሕካ ብዝተወሰነ መልክዕ እምበር ሙሉእ ብሙሉእ ግና ንሎሚ ፅላል ክኮነልካ አይክእልን። ምክንያቱ ፍሉጥ ስልጣነ ኣኩሱም ኣብዛ ዓለም ዘበርከቶ ብሰብ ምስርሑ እኳ ንምእማን ዝከብድ መልእከታዊ ትአምር ዝመስል ብጣዕሚ ብጥበብ ዝተመልአ ካብ መብረቅ ዝፈጠነ ምዕባለን ዕብየትን እኳ እንተመዝገቡ ኣብ ድክሞቶምን ውድቀቶምን ዋሕስ ክኮኖም አይካአለን። ምክንያቱ ፖለቲካ ወቅቱ ሓልዩ ዝጋዓዝ ናይ ባቡር መስመር እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ያው ጫፍ ሃዲድ እንተሲሒታ ያው ባቡር ባቡር ናይ ምካና ዕድላ ትሑት እዩ። ስለዚ ፖለቲካ ‘ውን ግዚኡን ወቅቱን ክሕሉ ይግባእ።
ህወሓት ‘ውን ካብዞም መለኮታዊ እምበር ብስብ ንክክወን ዘይመስል ኩሉ ብምድፋር ህዝባ ከም ሰብ ንከተንፍስ ገይራ እያ። ድሕሪ ዓወት ግና ዘሰክፋን ፍፁም ዝቀፋን ካብ ባህሊ ህዝቢ ትግራይ ወፃኢ ውልቃዊነት ንክዕምብብ ማለተይ ህዝቢ ትግራይ ብህላዊ ትውፊቱ ምትሕብባር ምትሕግጋዝ ክከስማ ብናይ ውድብ ቁዋም ዘይኮነስ ብውልቀሰብ ብሰፊሑ ተሰሪሑሉ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ውድብ ድማ ናይ ሰባት ጥምረት ስለ ዝኮነ ናይ ውልቀ ሰባት ካብ መስመር ዝወፀ ምቅስቃስ ንውድብ ፀሎሎ ተቀቢአ። እታ ምድራዊ ታኣምር ንክንሰርሕ ናይ ኣምበሳ ብፂሒት ዝሓዘት ብፃይነት ከይተፀላአ ኣብ ሞትን ሕየትን ኣልጋ ሒዛ ክትድቅስ ተገዲዳ። በዚ መሰረት ድማ ባህግታት ድልየት ህዝቢ ትግራይ ከም ንፋስ ዝሳአነ ዓውዲ ቀውዒ ሸንፈለል ንክብል ተገዲዱ እስካብ ሎሚ ‘ውን እናተለወሰ እናበክዓ ያው ዓውዲ ሓደር ኮይኑ ንፅባሕ ንጉሆ ብሙሉእ ተስፋ ፊይፊይ ትብል ናይ ምዕባለ ንፋስ ብሃንቀውታ ንክፅበያ ተገዲድና ንርከብ።
~ ~ ~ ~ ~
ምክንያቱ ንፋስ ቀውዒ ቀንዲ መአከቢት ምህርትና ወሳኒት ስለ ዝኮነት በዚ በሊ በዚ ህወሓት ኣይጠንከረትን ደኪማ እምበር ኣብ ትግራይ ጥራሕ ድክመት ህወሓት ድማ ንህዝቢ ትግራይ ክሳራ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ምንም ንህወሐት ዝስሰዓላ ነገር የብሉን። ክሳብ ሐዚ ዝተዓገሳም ብዕራይ እንተሓጊዱ ትሾጦ ወላድካ እንተሓሲሙ ግና እንታይ ትገብሮ ትብል ቢሂል ልክዕ ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ትገልፅ።
ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ዒሕ ኢሉ ዝውለዳ ውላዱ እያ። ክዕገሳ ድማ ትክክልን ትክክልን እዩ ምክንያቱ ህወሓት ብደምን ዓፅምን ዝተሃነፀት እምበር ከም ጭቃ ጠፍጢፉ ዘረኮቦ ኣካል የለን። ስለ ህወሓት ኣብ ነበራዊ ኩነታት እዚ ካብ በልኩ ህልዊ ኩነታት ዓለም ግና ንእሽተይ ክብል ክግደድ እየ።
~ ~ ~ ~ ~
ነበራዊ ኩነታት ዓለም ኣብ ቻይናን ኣሜሪካን ዘሎ ኪቢድ ውጥረት ምስ ተከተልቶም ንዛ ናይ ፖለቲካዊ ስሕበት ዘለዋ ሃገር ምስቲ ብተፈጥሮ ሃፍቲ ፀጋ ብፀጋ ዝተዓደለት ለምለም ሃገር ኢትዮጽያ ንምቅርማታ ብግልፅን ብስውርን ዝሰፍይዎ ስፌት ንህወሓት ብቀጠታ ይምልክታ እዩ። ህወሓት ንቻይና ናይ ልምዓት ኣጋራ ዝገበረትሉ ዓብዩ ምስጥር ኢትዮጽያውያን ብዘይ ምንም ፅዕንቶ ባዕልትና እናተምሃርና ዓድና ንክነዕቢእዩ ዋና ትዕላሟና። ቻይና ድማ ስራሕ እምበር ገበረኩሉም ኣይትብልን ኣብ ፖለቲካ ክትሕምሰካ ድልየት የብላን። ኣሜሪካ ክትህበካ ንናይ ብሄራዊ ጥቅማ ቅድሚት ብምስራዕ እዩ አብ ፖለቲካካ ሙሉእ ኢድ አእታውነት አለዋ። ስለዚ ባዕልካ መሲልካ ምቅናይ ናይ ህወሓት ባህግን ድልየትን እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣሜሪካን ህወሓትን ሓንቲ ዓብዪ መጣመሪት ግና ነይራተን ፀረ ሽበራ ብሐባር ይቃለሳ ህወሓት ድማ ኣብ ቀርኒ አፍሪካ ዓወት ብዓወት ዝተጋናፀፍትሉ ሻላ ብቁዓት ወታደራዊ ብልሓታን ድሕሪ ሓደ ክፍለ ዘመን አፍሪካውያን ክበፅሑኦ ዘይክእላ ዝገርሙ ጥበብ ዝተላበሱ ድሕንነታን ብምጥቃም መስተክራዊ ዓወት ኣብ ርእሲ ኣሸበርቲ ብምዕታር አብ ታሪክ ክትስንድ ተገዲዳ እያ።
~ ~ ~ ~ ~
እቲ ሐዚ ዘሎ ዓይኑ ዘፍጠጠ ንኢትዪጽያ ምሽማይ ግና ግልፅን ግልፅን እዩ። ንሱ ድማ ብፖለቲካን ኢኮኖምን ሙሉእ ብሙሉእ ናብ ኢዳ ምጥቅላል ሙሉእ ድልየታ እዩ። ቻይና ድማ አብዛ ሃገር ዘለዋ ናይ ዕዳጋ ልዕልና ንከተቀፅል እዩ ዘሎ እዚ ዙሑል ጦርነት። ናይ ሃገራት ኣዕራብን ግብፅን ደርሆ ፂሒራ ትሮክቦ ቶንኮል ስለ ዝኮነ ብዙሕ ምንጋር አየድልን። ሃገራት ኣውሮፖን ካብኡ ዝሐለፈ ስለ ዘይኮነ ንስገረን።
~ ~ ~ ~ ~
ብሓፈሻ ኣብዚ ሰዓት ኣብዛ ሃገር ዘሎ ብልሹው ፖለቲካ ነዛ ተስፋ ዘላዋ ትግራይ ዓለቅቲ ካብ ምካን አየድሕናን። ህወሐት ብጣዕሚ ዝተዓደለቶ ዲፕሎማሲ ክትብርትዕ ይግበአ። እቲ ወቅታዊ ኩነታት ግና ፖለቲካዊ ብልሸታት ብቁልጡፍ ክትእርም ይግበአ። ኢኮኖሚ ግና ብሰሩ ነቀል ለውጢ እንተዘይ ኣምፂና ንህዝቢ ትግራይ ካብ ኦክስጅን ካርቦን ዳይ አክስጅን አተንፍስ ማለት እዩ ካብዚ ሐሊፉ ካብ ፖለቲካ ብፎርፍየ ክትዝረር እያ። ስለዚ ህወሓት ንናይ ዓለም ፖለቲካዊ ምትፍናን ክትግብል ይግቧአ።

ውሽጡ ሕሩር ዝኾነ ፖለቲካ እዛ ሃገር ኣብ እዋን ከይዲ ይኹን ውፅኢት መረፃ እንታይ ይኸውን ??

“ኣብ ኩናት ኢና ዘሎና!!” ዝብል ናይ ሎሚ መልእኽቲ ደ/ር ደብረፅዮን መራሕቲ ኢህወዴግ ክሳብ ሎሚ ካብ ክሳድ ብላዕሊ ተሃዲስና፣ ዕውት ጉባኤ ኣካይድና ወዘተ ከምዝብሉና ዘይኮነስ እቲ ፖለቲካዊ ኣሰላልፈኦም ውሽጡ ሕሩር ምዃኑ ዘረጋግፅ እዩ። እዚ ውሽጢ ውሽጢ ዝኒሀ ፍሕፍሕ ኣብዘን ዝቕፅላ 19 ኣዋርሕ ኣብ ከይድን ውፅኢትን ሃገራውን ክልላውን መረፃ 2012 ዓ/ም ጎሊሁ ብግልፂ ከምዝረአ ምግማቱ ኣየፀግምን።
~ ~ ~ ~ ~
እዚ ፍሕፍሕ ዓለምልኻዊ ምትእስሳርውን ኣሎዎ ዝብሉ ብዙሓት እዮም። ኣሜሪካ፣ ዝበዝሓ ሃገራት ኣውሮፓ፣ ሳውዲ ኣረብያ፣ ዓረብ ኢመሬት፣ ወዘተ ብዝዓበየ ምስ ማእኸል ሃገር ተኣሳሲሮም ዝሰርሕሉ ኩነታት ምህላዉ ምግንዛብ ይካኣል እዩ። ቻይና፣ ራሻ፣ቱርክ፣ ሱዳን፣ ወዘተ ዝሓዘ አሰላልፋ ድማ ዝንባለኦምን ተስፈኦምን ምስ ህወሓት ምዃኑ ምልክታት ኣለዉ። እቶም ቀንዲ ተሻኾቲ ዓለምና ኣመሪካን ቻይናን ኮይኖም ኣብ ኢትዮጵያ ዝህሉ ገዛኢ ሓይሊ፣ ምስ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካን ቀይሕ ባሕርን ዝህልዎም ረብሓ፣ መን ዝበለፀ ምሳና ይጓዓዝ ዝብል ፈልዮም ነቲ ዘይደለይዎ ካብ ፅዋታ ወጻኢ ንምግባር ኣብ ስራሕ ተፀሚዶም ምህላዎም ብዙሓት ምልክታት ዘለዉ ኮይኖም እዚ ፅዋታ ኣብ መረፃ 2012 ክዛዝምዎ ምርብራቦም ኣይተርፍን።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ ፌደራል ስልጣን ዝሓዘ ሓይሊ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎዉ ፖለቲካዊ ሓይልታት ንኩሎም ምሕጓስኳ ዘይኽእል እንተኾነ ንኹሎም ብብገፆምን ድሌቶምን ክሕዝ ብምፍታኑ ኩሎም ብኸበሮን ሕምብጣን ተኣኪቦም ናብ ውሽጢ ምስተኣከቡ ሎሚ ሎሚ ድማ ንዓይ ዝኣተካለይ ቃል ናበይ ከይዱ፣ ጠሊምካኒ፣ ወዘተ ምባል ጀሚሮም ኣለዉ። እዞም ናይ ወፃኢ ይኹን ናይ ዓዲ ውሽጢ ሓይልታት ንመረፃ 2012 ዓ/ም ክሳድ ንምሓዝ፣ ንዝፀለእዎ ንምድኻም፣ ኣብ ፌደራል ዘሎ ሓይሊ ንምሓዝን መሳልል ንምግባርን ብብኣንፈቶም ሕኽ ይብሉ ኣለዉ። ዛጊድውን ቁርፆም ኣይፈለጡን።
~ ~ ~ ~ ~
ብክልላት ብርኪ እንትንርኢውን ናይ ኦሮሚያ ኢሊት ምስ በዝሖምን ተፈጥሯዊ ትሕዝቶ ፊንፊናን ኣብዚ ሃገር ቀንዲ ኣለይቲ ኮይኖም ንክቕፅሉ ኹሎም ዝተረዳድእሉ አጀንዳ ኮይኑ ኣብ መረፃ 2012 ናብ ስልጣን ንምምፃእ ግን ብፍላይ ኦዴፓን ኦነግን ብጎቦ ዓይኖም እናተጠማመቱ ይጓዓዙ ብምህላዎም ኣብ መዛዘሚ እታ ገመድ መን ይብጥሳ ኣብዝብል ምጉናፆም ኣይክተርፍን። ኣብ ኣምሓራ ዘለዉ ኢሊትውን ናይ ወለድና ሓንቲ ኢትዮጵያ ክትህሉ ምግባር፣ ዝተቖረሰ መሬት ምምላስ፣ አዲስ ኣበባ ናትና እያ፣ ሉሙፅ ባንዲራ ወዘተ ዝብሉ ኣጀንዳታት ዝበዝሑ ዝተሰማምዕሉ ዝመስል ኮይኑ ኣብ እዋን መረፃ ኣብ ሞንጎ ጉንበት 7፣ አዴፓን አብንን ከም አዛብእ ናብ ምብልላዕ ክኣትዉ ከምዝኽእሉ ምግማት ኣየፀግምን።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ ትግራይ እንተኾነውን ምስ ታሕታይ ዓዲ ዝረአ ዘሎ ፅላሎት ቅርሕንትን ደገፍ ሕብረ ብሄራዊ ስርዓት ፌደራልን ብዝበለፀ ምስ ኦዴፓ ዝሐሸ ምቅርራብ ንምፍጣር ዕድል ዝሃበ ኮይኑ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ መስመር ይቕፅል ዶ? ብዝብል ምስ ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ምጥርጣራት ምህላዉ፣ ኣብ ውሽጢ ትግራይውን እንተኾነ ዓረና ምስ ካብ ደገ ዝመፁ ዝገብሮ ጥምረት፣ ከም በዓል ሕድሪ ዝበሉ ውዳበታት ምፍጣሮም፣ ኣትሓሳስባ ኣጋኣዝያን እናገዘፈ ምስ ምኻዱ፣ ወዘተ ተደሚሩ ኣብ እዋን መረፃ ዝህልዎ ፅልዋ ከም ቀደም ከምዘይኸውን ምግማት ኣይኸብድን።
~ ~ ~ ~ ~
ንቕድሚት ምስ ሕውነትን ርክብን ህዝቢ ሰሜን ኣብ ሞንጎ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝፍጠር ነገር ጥንቃቐ ዝሓትትን ብፍላይ ንትግራይ ድማ ብኣውንታ ይኹን ብኣሉታ የዕርዩ ፀላዊ ምዃኑውን ፋሉጥ ኮይኑ ከምቲ ኣሓት ህዝቢ ክልቲኡ መሪሕነት ኣሓት ህዝቢ ክሳብ ሐዚ ፍኹሰኩስ ኣይበሎን ዘሎ። እዚ ኹሉ መጨነቒ ዋኒን እናሃለወ እቲ ቀንዲ ንሕንሕን ዘይምትእምማንን ዝነገሰሎምን ምስ ናይ ደገን ውሽጥን ፀረ ኢህወዴግ ዝኾኑ ሓይልታት ዝተኣሳሰሩን ኢህአዴግ ዘፍርሱን ዘለዉ ናይ ባዕሉ ናይ ኢህወዴግ ኣመራርሓ ምዃኖም እዩ።
~ ~ ~ ~ ~ ~
ነዚ ፀገም ዝበለፀ ዘኽብዶ ዘሎ ድማ እቶም ካልኦት ካብዘን ሰለስተ ክልላት ወፃኢ ዘለዉ ፖለቲካዊ ሓይልታት ነቲ ተዋስኦ ዝዕዘቡን ድሕሪ ምዝዛሙ ንዝሓየለ ዘጣቕዑን ምዃኖም እዮ። ሐዚውን እንተኾነ ኣብ ኩሉ ኸባቢ ዘረባ እምበር ጭቡጥ ናይ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ስራሕቲ ብምስላጥ እቲ መንእሰይ ዕድል ስራሕ ክረክብን እቲ ህዝቢ ዝነበሮ መረረት ክልዝብ ዘኽእል ኣካይደ ዘይምህላዉ ነቲ ሽግር ዘጋድድ እታዎት ይኸውን ኣሎ።
~ ~ ~ ~ ~
ድሕሪ ውሱን እዋናት ኣጀንዳ መረፃን ካልኦት ድሕረታትን እናደፍኡ ምምፀኦም ስለዘይተርፍ ክሳብ እዋን መረፃ 2012’ውን ካብዚይ ብዓይነቱ ዝልውጥ ተግባራዊ ምንቅስቓስ ንምርኣይ ዘኽእል ኩነታት ክህሉ እዩ ኢልካ ምግማት ይኸብድ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ ውሽጡ ሕሩር ዝኾነ ፖለቲካ እዛ ሃገር ኣብ እዋን ከይዲ ይኹን ውፅኢት መረፃ እንታይ ይኸውን? ኣብ ወሰን ክልላትን ኣዲስ ኣበባን ዝረአ ዘሎ ምትፍናን ፖለቲካዊ ሓይልታት ናበይ ገፁ የምርሕ? ብሓፈሸኡ ከም ሃገር ናይ ምቕፃል ዕድልና እንታይ ይመስል? ዝብል ኣሚትና መዋፅእ ንምፍጣርን ሕቶ ህልውናና ንምርግጋፅን 19 አዋርሓት ኣለዉናሞ ሃየ ዳኣ። ከቕርሮ አናተመነና ኣብ “ኩናት” ከምዘሎና ሓሲብና ህልውናና ውሑስ ንግበር!!
(ብርሃነ ፅጋበ)

ሚሒር ፅንዓት ምትሕልላይ ዝተላበሰ ህዝቢ ብምካኑ ኩቡር መንነቱን ቋንቋኡን ብምሕላው ያው ህያብ ኮይኑ ይቅፅል አሎ !!


ምትንካሳት ምዕራብ ትግራይ ንምንታይ ንታሪካዊ ጌጋታት ነቃልዓም ዘለና። ህዝቢ ትግራይ ኩናት ወዲ ኩናት ብኣፍ ታሪክ ዘይኮነስ ብኣካል እዩ ዝፈልጦን ከም ዕድል ኮይኑ ካብቶም ብቢእዋኑ ብውሽጥን ወፃእን ምትንካሳትን ብጣዕሚ ኣሰከፍትን ከበድትን ዓውደ ውግአት ዝገበረ ህዝቢ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ሸኽሚ ናይ ደርባዊ ወፀዓ ዘገፍገፈና ህዝቢ ናይ ምሕደራ ችግር ወይ መሰል ጥቅማ ጥቅሚ ምጥያቅ ዘይኮነስ እቲ ህዝቢ ከም ህዝቢ መጠን ንክጠፍእ ዝተፍሐሰ ናይ ኣረሜነ ተንኮል ገመድ ብዝተፋላለዩ ግዜን እዋናትን እኳ ከም ትንጎ ሾሞንተ እንተተነጉ እኳ ያው ሳላ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝወረሶ ምስ ዘመኑ እናማዕበለ ዝመፀ ክሳብ ዘመናዊ ወታደራዊ ሳይነስ ዝተላበሰ ብቃላት ክትገልፆ ዘይትክእል ጅግንነት ጥራሕ ኢልካ ክትገልፆ ዘይትክእል ሚሒር ፅንዓት ምትሕልላይ ዝተላበሰ ህዝቢ ብምካኑ ኩቡር መንነቱን ቋንቋኡን ብምሕላው ያው ህያብ ኮይኑ ይቅፅል አሎ።
~ ~ ~ ~ ~
ህዝቢ ትግራይ ካብ ቶም ናይ ነዊሕ መዋእል ዝነበረ ኩናት ብሙሉእ እኳ ምግላፅ እንተዘይከኣልኩ ኣብ ቀረባታት 40 ወይ 50ተት ዝነበረ መሪር ጥራሕ ዘይኮነስ ብናይ ዓለም ሃገራት ዝነበረ ናይ ፖለቲካ አሳላልፋ ‘ውን ነቲ ናይ መንነትን ወፅዓዊ ደርባን ቃልሲ ምስቲ ግዜ ዓለምለኻዊ አካል ቃልሲ ማእከል ንክኸውን አገዲዱዎ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ንኣብነት ናይ ሶቭዮት ሕብረት ከም ኣብነት ምጥቃስ ኡኩልን ካብ ኡኩል ንላዕልን እዩ።
አብ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ ግና ከም ቀደሙ ሓደ ዓብዩ ወታደራዊ ሳይነስ ልቢ ዘይበሎ ህያብ ንዓሎም ኣበርኪቱ እዩ። ንሱ ድማ ብውሕዳት ቃላት ክትግለፅ ዘይትክእል ብወርቃዊ ደሙ አብ መላእ ትግራይ ዝተፀሓፈት ብፃይነት እትብል ዕውት ወታደራዊ ስልቲ ናብዛ ምድሪ ዘምፅአ ህዝቢ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ብፃይነት ማለት ነታ ወርቃዊት አካላትካ ዘይምስሳዕ ወይ ነታ ፍፁም መዘና ይኩን ተወዳደሪ ዘይብላ ክብርቲ ህይወትካ ምብጃው ጥራሕ ዘይኮነስ ብተፈጥሮ ይኩን ዓለም ዝወነነቶ ንመላይን ዝቅንፅ ካብ ተቀበርቲ ነተጉቲ ክሳብ ተቃፃፀልቲ ተፈጀርቲ ንህዝብካን መንነትካን ንስካ ሓሊፍካ ምድሓን ማለት እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ዝተፈጠረ ይፈጠር ኩነታት ምስጥር ቃልስካ ንፀላኢ አሕሊፍካ ዘይምሃብ ‘ውን ኣካል ብፃይነት እዩ። ምስቲ ጥበብን ጅግንነትን ተጋሩ ተደሚሩ ድማ ብፃይነት ምስጥር ዓወትና ኮይኑ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
እዚ ልዕል ክብል ከም መእተዊ ዝተጠቀምኩላ ስለ ጅግነት ህዝቢ ትግራይ ንህዝቢ ትግራይ ንምርዳእ ዘይኮነስ ምክንያቱ ንህዝቢ ትግራይ ስለ ጅግነት ምዝራብ ንቀባራይ ምርዳእ ማለይ እዩ። እንታይ ዳአ ታሪካውያን ፀላእትና ከም ነፋሒቶ እናተቃያየሩ ሎሚ ውን ከም ትማሊ ህዝቢ ትግራይ ብኩሉመዳይ ሽባ ብምግባር ብሰላሕታ መንነቱ ንከጥፍኡ ንማይክሮ ሰከንድ ‘ውን ዕረፍቲ አልባ ስራሕ ካብ ምስራሕ በዚኖም ኣይፈልጡን።
~ ~ ~ ~ ~
እቲ ኣፈላልያ እንታይ ዳአ እዩ እንተይልና ብሓደሽቲ ቃላት ተዓጂቦም ቆርበት በጊዕ ተከዲኖም ከም ተኩላ ስለ ዝንቐሳቁሱ ጥራሕ እዮም። እዞም ስባት ካብ ዘመናት ሰኒቆምዎ ዝተጋዓዙ ስንፈተ ስራሕ ፣ምቀኝነት ፣ዘይናትካ ምድላይ ወዘተ ተደማሚሩ ኣብ ዝኮነ ይኩን ግዜ ብፍላይ ንሕና አብ ዝተዳከምናሉ ከም ተመን መርዛም ፣ ናይ መርዛም መርዚ ክብትኑ ዝክእሉ ምኻኖም እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ስለዚ እዘን ካብ ጫፍ ዓውደ ራፊዕ ኣብራሃ ጅራ ክሳብ ራያ ዓዘቦ ትግራይ መናሃርያ ዕግርግር ንምኻን ዝጥንሰስ ዘሎ ብቀሊሉ እናጠመትካ ምርኣይን ምክትታልን ጥራሕ ኡኩል አይኮነን።
ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዘይሕጋውያን ወይ ፀጉሪ ለወጥ መታወቅያ ይዕደሉን ውፅእ እትው እናበሉ ናይቲ ከባቢ ስግአት ይኮኑ አለው። ብፍላይ ገለገሊኦም ኣብ በዓል ዓዲሕርዲ ቋዋሚ በጀት ተመዲቡሎም ክሳብ ገዛ ገዛ እናዘሩ ኣምሓራ ኢና በሉ እናበሉ ይጉስጉሱ አለው።
~ ~ ~ ~ ~
ነቶም ትክክልኛ ጠበቃን ዋሕሱን እቲ ከባቢ ዝኮኑ ብሞራሎምን ብሂወቶምን ኣብ አስጋኢ ኩነታትን ተስፋ ኣብ ምቁራፅ ከም ዝርከቡ ብዙሐት ፀብፃባት ይሕብሩ አለው። ብመሰረቱም ገሊኡ በላዒ ገሊኡ ፆሙ ሓዳሪ እንተኮይኑ ብግዛያዊ ሽግር ናይ ምትላል ዓቅሙ ልዑል እዩ። ስለዚ ዘመን ብዝጠልቦ ብዘላቂ መፍትሒ ክቅመጠሉ ይግባእ።
~ ~ ~ ~ ~
ድሕሪ ወድባዊ ጉባኤ ዳርጋ ናብ ወርሒ ንፃጋጋዕ ኣለና ግና እዞም ግዜ ዘይህቡ ወድዓዊ ኩነታት ብዘይ ናይ ህዝቢ ራያ ኮንፈረስ ኣብዚ እቶ ዝብሃል ስራሕ አይስራሕን ዘሎ። እዞም ደመኛታት ህዝቢ ትግራይ ሓደሽቲ ናይ ቃልሲ ስልቲ ኣብ ዝነድፍሉ ንሕና አካል ስግአት ክንኮን ኣይግበአናን።
~ ~ ~ ~ ~
ምስ ልምዓት ንቅድሚት ክንምርሽ እዛም ሕማም ዳሐር ዝኮኑ ንናይ ዘመናት ታሪካዊ ስሕተት ንከይድገም ክንጥንቀቅ ይግበአና።
ምክንያቱ አብ ዘመነ ሃፀይ ዮውሃንስ ዝተፈጠረ ቀለልቲ ስሕተታት ምስ ራእሲ አሉላ አባ ነጋ ትግራይ ንልዕሊ100 ዓመት ደም ክትነብዕ ተገዲዳ እያ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ ቀደማይ ወያነ ዝነበረ ኩነታት ነባራዊ ዓለም ብግቡእ ዘይምርዳእ ንክሕደት ውልቀ ሰባትን ብዙሕ ራኢ ከም ማይ ፈሲሱ ንፍርቂ ክፍለ ዘመን ትግራይ ክትድቆስ ተገዲዳ እያ። ስለዚ እዘን ዓይነን ኣፍጢጠን ዝመፃና ዘለዋ ፀገማት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ብዘየዳግም ቋንቋ ክንነግሮም አለና።
~ ~ ~ ~ ~
ንሕና ዓዲ ከነልምዕ እምበር ከም ህፃን ገዛ ገዛ ንጫወተሉ ሰዓት አይኮነን። ማህፀን ትግራወይቲ ሞላይን ሓዮሎም ሞላይን ኣሞራ ብተወሳኪ ነቶም 60,000 ስዋአት ሞላይን ሕድሮም ዝተቀበሉ ሰብ ሕድሪ መናእሰይ ብወታደራዊ ጥበብ እዛ ዓለም ዝበፅሐቶ ደረጃ ዝበፁሑ ተጋሩ ወታደራዊ ጥበበኛታት ከም ዘለው ብዲፕሎማሲ መልክዕ ንርድእዩም። ብሓፈሻ ኣይትንክኢኒ ኣይትነካክእኒ ዝብል ደሪፊ ዓጀብ ንበሎም።
~ ~ ~ ~ ~
እንተ ውድብ ግን ጥንቃቄ ብዙሕ አይኮነትን ዘላ ማይ እንተዚሒሉ በረድ እዩ ዝከውን እሞ ተወሳኪ ሙቁት ካብ ንጥይቅ ብጓሓቱ ንጠንቀቅ።

ስክፍታታት ብሌን ዓደይ ትግራይ !!


ካብ ኣዚዩ ብዙሕ ዘመናት ወይ ብኣማኢቲ ዓመታት ዝንፃባረቅ ሓደ ህዝቢ ከም ህዝቢ መጠን ብሓንቲ ቋንቋ ዝዘመርናላ ሓድነትና ኣባል እዚ ትውልዲ ብምካናይ ካብቲ መሪር ብረታዊ ቃልሲ ዝዓተርክዎ ድርብ ዓወት እዛ ናይ ሐዚ ኣብ ቅኒት ሓድነት ኩሉ ትግራዋይ ተቃንዩ ኣብ ሓንቲ መስመር ዓሲሉ ብምርአየይ ድርብ ደራርብ ዓወት እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ብኡ መጠን ድማ ድልየተይን ዕግበተይን መሊኡ ፈሲሱ እዩ። ምክንያቱ ህዝቢ ትግራይ ስሚዒታዊ ዘይኮነስ ምክንያታዊ እዩ። ኣብ ቀረባ ይኩን ኣብ ሩሑቅ ዘሎ ፈታዊ ይኩን ፀላኢ ድማ ህዝቢ ትግራይ ስሚዒታዊ ዘይኮነስ ምክንያታዊ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ምስቲ ዝነብሮ ምትንካፍ ናይ ጥቅዓት ስለባ ምኻን ኣብ ሂወትን ንብረትን ሰፍ ዘይብል ክሳራታትን ኣብ ዝተፋላለዩ ክልላት እዛ ሃገር እንተጋጠሞ ብውሑልል ጥብብ ጭዋነትን ረዚን ትዕግስትን እዛ ወርቃዊት ግዜ ሓድነቱ ኣብ ናይ መጨረሻ ጠርዚ ብምብፃሕ ዳግማይ ንጭቆናን ንናፈቅቲ ሑሉፍ ስርዓትን ብዘይዳግም ቋንቋ ብውሑሉል ኣጋላልፃ ነዚ ዝሽከም ማእገር ነዚ ዝሐዝል ዝባን (ሑቆ) ከም ዘይብሉ ንሓንሳብን ንሓዋሩን እኩል መልእክቲ ኣማሐላሊፍሎም እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
እዚ ዝርአካ ድማ ህዝቢ ትግራይ ብመሰሉን ብሞንነቱን ናብ ድርድር ከም ዘይወርድን ኣብ ማእከል ዕዳጋ ከይዱ ዝሸመተን ዘይኮነስ ብደሙን ኣፍሲሱ ኣዕፅሙቱን ከስኪሱ ዝተረከበ ስለዝኮና በዚአን ቀልዲ ከምዘየለ እዩ እቲ መልእክትና ነይሩ።
~ ~ ~ ~ ~
ሐዚ ግና ኣብ ውሽጢ ገዛና ዘላዋ ስክፍታት ብብሓደ እናነካእና ምካድ ዘለና ይመስለኒ።
ትግራይ ከም መዓንጣ በጊዕ ዝጉተት ፀገማት ዝተብተበት ብፍላይ ኣብ መናእሰያ ብዙሕ ዘይሰርሐት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣይተንከፈቶን እንተበልና ምግናን አይኮነን። እዚ ትኩስ ጉልበትን ፍልጠትን መንእሰይ ንትግራይ ማርሺ ቀያሩ ከም ዝኮነ ኣብ ዝተፈላለዩ ግዜ እኳ ከም መርአያ ክንወስድ እንተካአልና እቲ ካብ ሕልናና ንማይክሮ ሰከንድ ‘ውን ትኹን ዘይርሳዕ ቃልሲ 17 ዓመት ነዚ ቃልሲ ዓብላሊ መንእሰይ እዩ ነይሩ።
~ ~ ~ ~ ~
ስለዚ ሐዚ ‘ውን ክምብል በለ እምበር ኣይተደፍአን እሞ ብቁጠባ ዝደቀቐ ጥራሕ ጅብኡ መንእሰይ ሒዝካ ዝስገር ሩባ ብኢኮኖሚ ተስፉኡ ዝፀልመተ ተስፋ ቆረፅ መንእሰይ ሒዝካ ዝድየብ ጎቦ የለን። ስለዚ መናእሰይ ተጋሩ ዘመኑ ብዝጠልቦ ዘመናዊ መሪሕነት ኣብ ኩሉ መዳያዊ ምንቅስቃሶም እጃሞም ከወፍዩ ግዜ ዝጠልቦ ሕቶ እዪ።
~ ~ ~ ~ ~
መናእሰይና ኣብ ዝተፈላለዩ ካባቢታት ሃገርና ከም ደቂ ዛግራ ተበቲኖም ገለገሊኦም መወልወልያ ልዋጭ ቆራልየ እናሰርሑ ምስ ከፈር ፀገማቶም ዘርአዊ መጥቃዕትን ተፃዊሮም ነዛ ውልድን ወላድን ትፈሊ ድክነት ንከሸነፉ ለይትን ቀትርን እካ እንተፃዓሩ ብዙሕ ኣይስጉሙን ዘለው ምክንያቱ ካብ ድራር ምሸት ንላዕሊ ስለ ዘይረክቡ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ መጨረሻ ተስፋ ብሙቁራፅ ናብራ ስደት ይጅምሩ ካብ ነበልባል ሙቆት ስሃራ ክሳብ ባሕሪ ተካራቲቶም ዕድል እንተገጢማቶም ማለተይ ካብ ተናደፍቲ ከም በዓል ገበል ተመን ካልአት ናይ በረካ እንስሳን ካብ ናይ ባሕሪ ዶልፊን ዓሳ ነባሪን ሓረግፅን ዝኣመስሉ ስጋ ዝበልዑ ኣምሊጦም ናብ ሃገራት ዓረብ ሃገራት እንተበፅሑ ካብ ውርደት ናብ ውርደት እዩ እሞ ትግራይ ዑቁር ዓቅማ ሃፍታ መናእሰይ ካብ ማዓት ተድሕኖ።
~ ~ ~ ~ ^
ኣብ ሱስን ካልአት ነውሪ ዝኾኑ ነገራት ዝተፈፀሙ ኣጋብዝ ዓዲም ናብ መቃብር ንክወርዱ መግነዞም ካብ ነዳልው ንፈውሶም፣ ቅድምያ ንሃብ ፣ ናይዚኦም መድሓኒት ስራሕን ፍቅሪ ስራሕ ምምሃርን ዓድና ምድሓን ጥራሕ እዩ ዝግበአና።
~ ~ ~ ~ ~
ብዙሕ ዘሰከፉ ነገራት ብዙሐት እዩም ማዕበል መንእሰይ ትግራይ ከይውሕጠና ግና ኣብ ኣፍ ደገ ወጋሕታ ኢና ዘለና እሞ ክልልና ብሙሉእ ዓቅማ ንክትድሕን መናእሰያ ብተሎ ትፀግን።
ዘለናዮ ዘመን ናይ ዘረባ ዘይኮነስ ናይ ተግባር እዩ። ክፍሊ ዕዮን ገዛ ዕዮን ዘይስርሕ ተምሃሪ ወንበር ሞሞቂ እምበር ተምሃራይ አይኮነን።

ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዓጀብ ክብለኩም !!ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዓጀብ ክብለኩም !!

 


ትግራይ ናይ ድካ ድካ ዓዲ እምኒ እያ ዝብል ግዚኡ ዝሐለፈ ርካሽ ፖለቲካ ንተጋሩ ብሞራልና ክራማመዱ ዝፋሐስዎ ከቢድ ናይ ቶንኮላት ቶንኮል ሐዚ ብቡሉፃት ደቃ መጋረጃ ትምክሕተኛታት ክትቅንጥጥ ግዜ ዝጠልቦ ዘመናውነት እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ድካ አይኮነትን ክትኮውን ውን አይትክእልን። ምክንያቱ ትግራይ ኣብ ሃፍቲ ማማ ተሰቂላ ክትበርር ግዛያውን ቋዋምን ፀገማት ብሓያል ማዕበላዊ ህርመት እናወገደት ክትሕምበብ ብተፈጥሮ ዝተለገሰላ ገፀ በረከት ምርአይ ጥራሕ ኡኩሉን ካብ እኩል ንላዕልን እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ብወፅዓዊ ደርባ ክሳብ ዝአክላ ንሓሳርን ድሕረትን ንክትቃላዕ ድቃስ ሲኢኖም ትምክሕተኛታት ብግልፅን ብስውሩን እንተደቅቅዋ እኳ ድሕሪ መሪርን ኪቢድን ቃልሲ ፋና ሓርነታ ምስ ተወለዓ ተስፋ ዘለዋ ክልል ምካና ብጋህዲ ብዙሐት ኣብነታት እኳ እንተሃለዋ ንሎሚ ግና ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዓጀብ ክብለኩም።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ብሕርሻ ሙሉእ ዓቅማ እንተተጠቂማ ማለተይ ሕርሻታት ትግራይ ዘመናውነት ተላቢሶም ምስ ሙሉእ ዓቅሚ ዘመናዊ መሳርሒ ተዓጢቆም ብሳይነስ ዝተላበሱ በዓል ሞያን አጣሚርካ ብከርሲ ምድሪ ዝለምዕ ብዙሐት ናይ ከርሲ ምድሪ ካዕትታት ብምክያድ ብመስኖ ይኩን ካሊእ ሜላ ብምትእትታው።
~ ~ ~ ~ ~
ዓበይትን ንእሽተይን ግድባት ብስፍሐት ብምስራሕ ኣብ ሓፂር እዋን ናብ ልምዓት ብምእታው ኣብ ዝሐፀረ ግዜ ንብዙሕ ሞላይን ሰባት ዝሽፍን ምህርቲ ክርከብ ይካአል እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ንኣብነት ካብ ሰጣሕ ጎላጉል ራያ ፣ እንደርታ፣ ክልተ አውላዕሎ ፣ሐውዜን (ሓራማት) ብዜት ፣ አኽሱም ፣ሽረ ሙሉእ ጎላጉል ስቲት ሑሞራ ወዘተ። እኖሆ ሜዳ እኖሆ ፈረስ እናበሉ ዘመናውነት ናፊቁዎም ብሃረርታ ይፅበዩና አለው።
~ ~ ~ ~ ~
እዛ ርሕስቲ መሬት ትግራይ ኣብ ጓጓኣ ዘይትቅበሎ ምንም ዓይነት ዝራእቲ የብላን።
ብዓለምለኸ ደረጃ ካብ ዝፍልጡ ሰሊጥ ፣ ኒሂግ ስርናይ ፣ ስገም ፣ ዕጣን ፣ ምሸላ ፣ ዓተር ፣ ጣፍ ወዘተ ብበዝሒ አብ ትግራይ ዝበቁሉ እዩም።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ዓዲ እምኒ ዝብልዋ ዓሻታት ወርቂ እምኒ ምካኑ ስለ ዘይፈልጡ ብምካኖም እዩ።
ትግራይ ብጣዕሚ ፅሩይ ወርቂ ኣዚዩ ክባርን ከም ድልየትካ ክትረክቦ ዘይትክእል ሳልፋየር ዝባሃል ተፈጥሮ ዝዓደለትና ናይ ፈጣሪ ውህብቶ ፅሩይን ተደላይን ነዳዲ ፣ ናይ ስሚንቶ መስርሒ ኮታስ ዘርዚርካ ዘይውዳእ ፀጋታት ዝተዓደለት ብሌን ዓዲ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ እታ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዝተዓደለቶ ግና ፃዕራም ለዋህ ሰብ ዘኽብር ፣ ብስራሕ ዝአምን፣ ፈርሃ እዝጋብሄር ፣ሚሒር ዝተለገሰሉ ዘይነክእዎ ዘይነክእ ፣ ሰብ ሰብ ብምካኑ ጥራሕ ዘክብር፣ ጥቅልል ብዝበለ አገላልፃ ክቡር ህዝቢ ብምርካባ እያ።
~ ~ ~ ~ ~
ህዝቢ ትግራይ እንኳን ንድኽነት ንካሊእ ‘ውን ዘይብርከኽ ኩሩዕ ህዝቢ እዩ። ንኣብነት ሙስልምና አብ ዓለም ሂወት ክዝርእ ተጋሩ ናይ ኣምበሳ ብፂሒት ምውሳድና ዘይኮነ ዘደንቀና ኣብቲ ናይ ድሕረት ዘመን ምክኣኣል ዝብል ሓዲሽ ቀመር ናብ ዓለም ምምፃእና እዩ።
ጓል ኣነስተይቲ መሰል ከም ዘለዋ ንዓለም ዘጋዋሕና ተጋሩ ኢና። ንኣብነት አሸንዳ ትክክለኛ መርአያ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ መቸም ድካ ክትኮን ዘይትኽእል ዓዲ እያ ምክንያቱ ዘይካአል ኪኢልና ንዓለም ዘፋለጥና ኣህዛብ ንእሽተይ ድኽነት ብተአምር ከተበርክኸና አይትግባእን። ትግራይ ናይ ሃፍታም ሃፍታም እያ ሐዚ ‘ውን እንተኮነ ምስ ዘመኑ ዝከይድ ፖሊሲ ጥራሕ እዪ ዘድልያ። ምክንያቱ ትግራይ ድካ ዓዲ እምኒ ምባል ግዚኡ ዝሓለፎ ርካሽ ናይ ርካሻትን ሊቀ ሰይጣውንቲ መርዛማ ቶንኮል ስለ ዝኮነ ትግራይ ሃፍታም ምካና ንዓለም ነላልያ። ምክንያቱ ትግራይ ብጎሮራኣ ንዕፀዋ እምኒ ቀቂላ ትብላዕ እናበሉ ካብ ዝፍኩሩልና ሃፍትና ነፋልጥ።
***&***
ትግራይ ናይ ድካ ድካ ዓዲ እምኒ እያ ዝብል ግዚኡ ዝሐለፈ ርካሽ ፖለቲካ ንተጋሩ ብሞራልና ክራማመዱ ዝፋሐስዎ ከቢድ ናይ ቶንኮላት ቶንኮል ሐዚ ብቡሉፃት ደቃ መጋረጃ ትምክሕተኛታት ክትቅንጥጥ ግዜ ዝጠልቦ ዘመናውነት እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ድካ አይኮነትን ክትኮውን ውን አይትክእልን። ምክንያቱ ትግራይ ኣብ ሃፍቲ ማማ ተሰቂላ ክትበርር ግዛያውን ቋዋምን ፀገማት ብሓያል ማዕበላዊ ህርመት እናወገደት ክትሕምበብ ብተፈጥሮ ዝተለገሰላ ገፀ በረከት ምርአይ ጥራሕ ኡኩሉን ካብ እኩል ንላዕልን እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ብወፅዓዊ ደርባ ክሳብ ዝአክላ ንሓሳርን ድሕረትን ንክትቃላዕ ድቃስ ሲኢኖም ትምክሕተኛታት ብግልፅን ብስውሩን እንተደቅቅዋ እኳ ድሕሪ መሪርን ኪቢድን ቃልሲ ፋና ሓርነታ ምስ ተወለዓ ተስፋ ዘለዋ ክልል ምካና ብጋህዲ ብዙሐት ኣብነታት እኳ እንተሃለዋ ንሎሚ ግና ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዓጀብ ክብለኩም።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ብሕርሻ ሙሉእ ዓቅማ እንተተጠቂማ ማለተይ ሕርሻታት ትግራይ ዘመናውነት ተላቢሶም ምስ ሙሉእ ዓቅሚ ዘመናዊ መሳርሒ ተዓጢቆም ብሳይነስ ዝተላበሱ በዓል ሞያን አጣሚርካ ብከርሲ ምድሪ ዝለምዕ ብዙሐት ናይ ከርሲ ምድሪ ካዕትታት ብምክያድ ብመስኖ ይኩን ካሊእ ሜላ ብምትእትታው።
~ ~ ~ ~ ~
ዓበይትን ንእሽተይን ግድባት ብስፍሐት ብምስራሕ ኣብ ሓፂር እዋን ናብ ልምዓት ብምእታው ኣብ ዝሐፀረ ግዜ ንብዙሕ ሞላይን ሰባት ዝሽፍን ምህርቲ ክርከብ ይካአል እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ንኣብነት ካብ ሰጣሕ ጎላጉል ራያ ፣ እንደርታ፣ ክልተ አውላዕሎ ፣ሐውዜን (ሓራማት) ብዜት ፣ አኽሱም ፣ሽረ ሙሉእ ጎላጉል ስቲት ሑሞራ ወዘተ። እኖሆ ሜዳ እኖሆ ፈረስ እናበሉ ዘመናውነት ናፊቁዎም ብሃረርታ ይፅበዩና አለው።
~ ~ ~ ~ ~
እዛ ርሕስቲ መሬት ትግራይ ኣብ ጓጓኣ ዘይትቅበሎ ምንም ዓይነት ዝራእቲ የብላን።
ብዓለምለኸ ደረጃ ካብ ዝፍልጡ ሰሊጥ ፣ ኒሂግ ስርናይ ፣ ስገም ፣ ዕጣን ፣ ምሸላ ፣ ዓተር ፣ ጣፍ ወዘተ ብበዝሒ አብ ትግራይ ዝበቁሉ እዩም።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ ዓዲ እምኒ ዝብልዋ ዓሻታት ወርቂ እምኒ ምካኑ ስለ ዘይፈልጡ ብምካኖም እዩ።
ትግራይ ብጣዕሚ ፅሩይ ወርቂ ኣዚዩ ክባርን ከም ድልየትካ ክትረክቦ ዘይትክእል ሳልፋየር ዝባሃል ተፈጥሮ ዝዓደለትና ናይ ፈጣሪ ውህብቶ ፅሩይን ተደላይን ነዳዲ ፣ ናይ ስሚንቶ መስርሒ ኮታስ ዘርዚርካ ዘይውዳእ ፀጋታት ዝተዓደለት ብሌን ዓዲ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ እታ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዝተዓደለቶ ግና ፃዕራም ለዋህ ሰብ ዘኽብር ፣ ብስራሕ ዝአምን፣ ፈርሃ እዝጋብሄር ፣ሚሒር ዝተለገሰሉ ዘይነክእዎ ዘይነክእ ፣ ሰብ ሰብ ብምካኑ ጥራሕ ዘክብር፣ ጥቅልል ብዝበለ አገላልፃ ክቡር ህዝቢ ብምርካባ እያ።
~ ~ ~ ~ ~
ህዝቢ ትግራይ እንኳን ንድኽነት ንካሊእ ‘ውን ዘይብርከኽ ኩሩዕ ህዝቢ እዩ። ንኣብነት ሙስልምና አብ ዓለም ሂወት ክዝርእ ተጋሩ ናይ ኣምበሳ ብፂሒት ምውሳድና ዘይኮነ ዘደንቀና ኣብቲ ናይ ድሕረት ዘመን ምክኣኣል ዝብል ሓዲሽ ቀመር ናብ ዓለም ምምፃእና እዩ።
ጓል ኣነስተይቲ መሰል ከም ዘለዋ ንዓለም ዘጋዋሕና ተጋሩ ኢና። ንኣብነት አሸንዳ ትክክለኛ መርአያ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ትግራይ መቸም ድካ ክትኮን ዘይትኽእል ዓዲ እያ ምክንያቱ ዘይካአል ኪኢልና ንዓለም ዘፋለጥና ኣህዛብ ንእሽተይ ድኽነት ብተአምር ከተበርክኸና አይትግባእን። ትግራይ ናይ ሃፍታም ሃፍታም እያ ሐዚ ‘ውን እንተኮነ ምስ ዘመኑ ዝከይድ ፖሊሲ ጥራሕ እዪ ዘድልያ። ምክንያቱ ትግራይ ድካ ዓዲ እምኒ ምባል ግዚኡ ዝሓለፎ ርካሽ ናይ ርካሻትን ሊቀ ሰይጣውንቲ መርዛማ ቶንኮል ስለ ዝኮነ ትግራይ ሃፍታም ምካና ንዓለም ነላልያ። ምክንያቱ ትግራይ ብጎሮራኣ ንዕፀዋ እምኒ ቀቂላ ትብላዕ እናበሉ ካብ ዝፍኩሩልና ሃፍትና ነፋልጥ።

ዘይተወደአ ዕዮ ገዛ ህወሓትን መንግስቲ ትግራይን !!

ህወሓት መበል 13 ውድባዊ ጉባኤኡ ታሪኻዊ ብዝብሃል መልክዑ ኣሳሊጡ እዩ ምባል ይክኣል፡፡ እዚ ንክኸውን በብዝምልከትናን ክንድታ እንኽእላን እናፀዓርና ፀኒሕና ኢና ምባል ይክኣል እዩ፡፡

እዚ እንትንገብር ምእንተ ባዕልናን ምእንተ እቲ እንፈትዎ ህዝብን እምበር ምእንተ ዝኾነ ውልቃዊ ረብሓ ሓደ ሰብ ይኹን ጉጅለ ንምሕላው ከም ዘይኮነ ዝኾነ ሰብ ክርዳእ ኣለዎ ይብል፡፡

እዚ ስለዝኾነ ጉባኤኡ ብዓወት ዝዛመ ህወሓትን ዙርያ መለሽ ፀገማት ትግራይ ንምፍታሕ መፅናዕቲ እናካየድኩ ፀኒሐ እየ ዝበለ መንግስቲ ትግራይ እንተነአሰ እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ብቕልጡፍ ክፈትሖም ኣለዎም፡፡

1. እቲ “ክፈጥሮ እየ” ዝበለና ሓዱሽ ኣወዳድባ ቀልጢፉ ተፈጢሩ ነዚ ዝኾኑ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ተመዲቦምሉ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ይእቶ፡፡

2. ኣብቲ ሓዱሽ ኣወዳድባ ዝቕፅሉ ቢሮታትን ትካላትን እንተሃልዮም ኣብ ሕድሕድ ቢሮታትን ትካላትን ዘለው ኣመራርሓታትን ሰራሕተኛታትን እንተኾነ ፈፀምቲ ስራሕ እንተዘይኮይኑ ግን ኣባላት ማ/ኮ ዘማእኽልዎ ዓሚቕ ገምጋም ብምክያድ ናይ ኣመራርሓ ፀገም ዘለዎም፣ ዓቕምን ድልውነትን ዘይብሎም ኣመራርሓ ዝትክእሉ መስርሕ ይሃሉ፡፡

@ እዚ ዝብለሉ ዘለኹ ምኽንያት ኣሽምባይ ቢሮ ክመርሑስ ንጉጅለ ልምዓት እውን ዘይምጥኑ ሰባት ኣብ ቁፅሮም ዘይንቕ ቢሮታትን ትካላትን በብርኩ ዝተመደቡ ሰባት ስለምህላዎም ብተግባር ይርኢ፣ የጋጥሙኒ ስለዘለዉ እዩ፡፡ እዚኦም እቲ ፀገሞም ዓቕሚ ጥራሕ እንተዝኸውን ምናልባት ከመሓይሹ ይኽእሉ እዮም ምተብሃለ፡፡ ግን ፀገማቶም መወዳእታ ዘይብሉ ሰባት ኣለው፡፡

ንክሰርሑን ክፈልጡን ሞራል ዘይብሎም፣ እንታይ ይግበር ከምዘሎን እንታይ ምስራሕ ከምዘድልን ሓበሬታ ዘይብሎም ንክህልዎም ተበግሶ ዘይወስዱ መራሕቲ ከምዘለው ኣብ ሰርዓት ዘለዎ መድረኽ ስም ዝርዝር እውን ክጠቅስ ይኽእል እየ፡፡ ንኣይ ድዩ ንኣይ ድዩ እትብሉን እትኹርዩን ሰባት ኣይትስኣኑን፡፡ እወ ንኣኹም እየ፡፡ ዘኹሪ የብሉን! ንኣኹም ተባሂሉ ዝተኸፈተ ቢሮ የለን፡፡

3. ሚድያታት፣ዝተፈላለያ ውዳበታት ህዝብን ሲቪክ ማሕበራትን ካብ ፅዕንቶ ውድብ ነፃ ኮይነን ዋኒነን ዘሳልጣሉ ባይታ ክፈጥር እየ ዝተብሃለ ቃል ቀልጢፉ ናብ ተግባር ይሰጋገር፡፡ እዘን መሰል ትካላት ብሕልፊ ሲቪክ ማሕበራት ከም ብሓዱሽ ይወደባ ብሓደሽቲ ኣመራርሓ እውን ይመርሓ፡፡

4. ኣብ ጉዳያትና ንምዝርራብ ተጀሚሮም ዘለው መድረኻት ንበብርኩ ዘለው ኣካላት ብዘሳትፍ መልክዑ ተጠናኺሩ ይቐፅል፡፡

5. ኣብ ሕድሕድ ቢሮታት ዝርከቡ መራሕቲ ከይዲ ስራሕቲ ከም ብሓዱሽ ዝውደበሉን ዓቕሚ ብዘለዎም ምሁራት መናእሰይ ዝምርሕሉ ባይታ ይፈጠር፡፡ ኣብ ሕድሕድ ቢሮ ዝርከቡ ስራሕቲ ክዕወቱስ ክሞቱስ በቶም ኣብቶም ቢሮታት ዝርከቡ መራሕቲ ከይዲ ስራሕ እዩ ዝውሰን፡፡ ዝደለየ ነፉዕ መራሒ ቢሮ እንተዝምደብ እዚኦም እንተዘይሓጊዞም ስራሕ ካብ ምሟቱ ኣይተርፍን፡፡

ነዚ ኩነታት ኣብ ግምት ኣእቲና ነቲ ዘሎ ሓቂ እንተርኢና ኣብ መብዛሕተአን ቢሮታት ዝርከቡ መራሕቲ ከይዲ ስራሕ ቅድም ክብል 10 ገለ ዓማውቲ ልምዲ ስራሕ ዘለኩም እናተብሀለ ዝተቖፀሩ ስለዝኾኑ ገሊኦም ዋርድያ፣ መዝገብ ቤት ወዘተ ኮይኖም እናሰርሑ ድሕሪ ምፅናሕ ብርሕቐትን ለይትን ትምህርቲ ወሲኹም ዝተቖፀሩ ምኻኖም ዝፍለጥ ነገር እዩ፡፡

እዚኦም በቲ ሓደ ወገን ዕድመ ዝደፍኡ እዮም፡፡ ስለዝኾነ እውን ለይትን ቀትርን ንክሰርሑ ሞራል የቤሎምን፡፡
እንተዝደልዩ እውን መብዛሕተኦም ዓቕሚ የብሎምን፡፡

6. አመራርሓ ጣብያታት /ብሕሎፊ ገጠር ጣብያታት/ ኣወዳድብኡ ካብ ምስትኽኻል ጀሚሩ ኣመራርሓ ክቕየረለን አለዎ፡፡ ኣብ ገጠር ጣብያታት ነቲ መሪሕነት ብርስቲ ሒዞሞ ዳርጋ ናተይ ዕድመ ዝመርሑ ሰባት ኣለው፡፡ እዚኦም ነቲ ህዝቢ ብኔትወርክን ጥቕምን ኣሳሲሮም ስለዝሓዝዎ ኣብ ወረዳታት ዝርከቡ ኣመራርሓ እውን ንከውርድዎም ይኹን መደብ ሂቦም ንከስርሕዎም ኣይከኣሉን፡፡ ብዝኾነ ንእኣቶም እንተየፍተኻ ዝኾነት ስራሕ ምስራሕ ኣይትክኣልን፡፡

7. ብሓፈሻ ብዙሕ ምውሳኽ ዝክኣል እኳ እንተኾነ ድሕሪ ሕዚ ካብ ዘረባ ወፂእና ናብ ተግባራዊ ስራሕ ንእቶ!

ብኣባዲ ገ/ስላሴ

ዝሓበራያ አፃብዕትስ ኣርቃይ የፀምባዓ እዩ እሞ ተጋሩ ንለብም ፣ ንወደብ !!



ተጋሩ ብፖለቲካ ምድካም ዝብል ስልቲ ካብ ዓዲ 3 ካብ ዝዝርጋሕ ውዒሉ ሓዲሩ እዪ። ቅድም ቀዳድም ኣብ ክልሎም ብሙሉእ ዓቅሞም ተጠቂሞም ዝሰርሕሉ ስራሕ እዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ግና ኣብ ማእከል ሃገር ብፍላይ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈላለየ ስልቲ ብምጥቃም ተጋሩ ብፖለቲካ ሽባ ናይ ምግባር እኩይ ተግባር ብዘይተሓለለ ፃዕሪ ይሰርሑ አለው።

~ ~ ~ ~ ~
ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ፅላል ውድቦም ኣፅሊሎም ማለት ኣብ ህወሓት ካሊእ ስራሕ እናሰርሑ ጎኒ ጎኒ ንውድቦም ዝሕግዙ ሓደ ግዜ ናይ እዝኒ ፣ ሓደ ግዜ ብሙስና ዝዓምበቡ እናበለ ኣብ ምጥቁቃም እዮም ዝውዑሉ።
~ ~ ~ ~ ~
ብፍላይ ብፍላይ ሉዑል ፈጣሪ ሙሉእ ይግበሮ እምበር ምስዞም ኣሕዋትና ኤርትራውያን ነዳድን ቤንዚንን የርከፍኩፉ ይውዑሉ ነይሮም።
~ ~ ~ ~ ~

እቲ ብጣዕሚ ብጣዕሚ ዝሕዝንን መዓንጠካ ዝቆርፅን ድማ ውድብ ትኩን ባዕልትና ተጋሩ ፍፁም አይተወደብናን ዝተወሰኑ ውልቀሰባት ዝተወደቡ ክህልው ይክእሉ እዮም ግና እኹል አይኮነን። ብዝግርም ተጋሩ ኣብ ማእከል ፍፁም አይተወደቡን። ንሳቶም ክውደቡ ዘለዎም ንክፍአት ዘይኮነስ ስጋአቶምን ፀገሞም ንምቅላል እዩ።
~ ~ ~ ~
ውዳበ ናይ ሂወትና ጠበቃን ውሕስናና እያ።
ውዳበ ብውልቀ ክትደፍኦ ዘይትክእል መከራ ብሓባር ኮይንካ እተቃልሎ ማለት እዩ።
ገለ ገለ ለዋሃት ኣሕዋት እዛ ግዜ ተማሳሲለ ክሐልፋ እየ ክብሉ ትሰምዕ ግና ካብ ነበራዊ ዓለም አዚዩ ዝረሐቀ ኩነታት ነበራዊ ሃገርና ዘይጋናዘበ ሕንቁሕንቁልተይ ዘረባ እያ።
~ ~ ~ ~
ምኽንያቱ እዞም ራኢ ክቀርፁ ፕላን ክሕንፅፁ ዘይክእሉ ታሕታይ ዓዲ ካብ ጋሳ ክሳብ ፕሮፊሰራት ናይ መሬት ምስፍፋሕ ፣ ፃምእ ስልጣን ፣ ኩቱር ፍቅሪ ንዋይ ዘይናቶም ፣ ኣሃዳዊ ወይ ፊዳላዊ ስርዓተ መንግስቲ ስለ ዝኮነ እዞም ሰባት ናይ ናፅነት ይኩን ናይ ሓርነት ኮታስ ናይ ወዲሰብ መሰረታዊ ድልየትን ረብሓ ዘይኮኑስ ጭራሽ ናይ መንነትና ሕቶ እዮም ዝሐቱና ዘለው።
~ ~ ~
ስለዚ ተጋሩ ፖለቲካዊ ኣርኣእዩኦም ብዘይግድስ ከም መጠን ተጋሩን ዘለናዩ እዋናዊ ኩነታት መሰረት ብውድብና ይኩን ብብሰፈርና ንወደበ። ዝኾነ ትግራዋይ ኣብ ዝኮነ ይኩን ግዜን ቦታን ኮይኑ ናይ ኣርኣእያ ፀገም የብሉን። ትግራዋይ ስራሕ ስራሕ ፣ስራሕ ፣ስራሕ ዕብየት፣ ዕብየት፣ ዕብየት ጥራሕን ጥራሕን እዩ ዝምነን ዝሐስብን። ስለዚ ትግራዋይ ንምንታይ ይውደብ እንተይልኩምና ብፖለቲካዊ ይኩን ኢኮኖሚያዊ ሽጣራታት ንምምካት ተተወዲብና፣ ተተሓባቢርናን ፣ሓድነት እንተሃልዩና ኩሉ ዝመፅእ ይምፃእ ንሞኩቶ ኢና።
~ ~ ~ ~ ~
ዝሓበራያ አፃብዕትስ ኣርቃይ የፀምባዓ እዩ እሞ ተጋሩ ንለብም ፣ ንወደብ። ከም ናይ 70 ታት 80 ታት ዓይነት ክፍሊ ህዝቢ አገዳሲ እንተኮይኑ እውን ከም ብሓዱሽ ይዋቀር።
ሓድነት ሓይሊ እዪ !!!
ውዳበ ውሕስና ሂወትና እዩ !!
~ ~ ~ ~ ~
ዝኸበርኩም ኣሕዋት እዚኣ መራር መልእክቲ ክፅሕፍ ዝካኣልኩ ኣብ ኣዲስ አበባ ብዙሐት ተጋሩ ለካፋታት ፣ ጠቀነታት ኮታስ ብዙሕ ሕሜት ይብፅሖም ከምዘሎ ስለዘረጋገፅኩ እዩ።

“ሓውካ ሒዝካ ተቖፀ” !!



ፖለቲካን ፖለቲከኛታትን ሓለፍቲ እዮም። ተፈጥራኣዊ ሕውነት ህዝብታት ግን ነባርን ዘልኣለማ’ውን እዩ። ሕውነት ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ድማ ተፈጥሯዊ እዩ። ስለዝኾነ’ውን ዝምድና መራሕቲ ትግራይን ኤርትራን ተፈጥሯዊ ዝምድና ኣሓት ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ክሕልዉን ክከናኸኑን ግበኦም እዩ።

ንሓውካ ገዲፍካ ክብሪ ስለዘይህሉ መራሕትና ተፈጥሯዊ ሕውነት ህዝብታት ብምጥንኻር ንዝሓልፍ ሂወቶም ዘይሓልፍ ታሪኽ ንክሰርሑ ሓደራ ንብል!! እዞም ኣሓት ህዝብታት ካብ ኤዥያ ተበጊሶም ኣብ ግብፅን ሱዳንን ቅርስታት ኣቐሚጦም ኣብ ይሓ፣ ኣክሱም ኣዱሊስ ወዘተ ንልዕሊ 1000 ዓመታት ዓለም ዘሰደመሙ ምልክት ስልጣነ ከም ሓደ ሰብ ኮይኖም ዝሰርሑ ምዃኖም መዛግብቲ ታሪኽ ይገልፁ።

እዞም ኣሓት ህዝብታት ብሓበር ኮይኖም ኣብ እዋን ስልጣነ ዘመነ ኣክሱም ኣብ ዝነበሩሉ ጊዜ ባዓል ንጉስ ኢዛና ብሸነኽ ሰሜን ክሳብ ግብፂ ጫፍ ሜረዌ ከምአ’ውን ባዓል ንጉስ ካሌብ ቀይሕ ባሕሪ ሸጊሮም የመንን (ናይ ሎሚ ሰንዓ ከተማ ወታደራዊ ካምፕ ካሌብ ዝነበረ) ደቡባዊ ክፋል ዓረብን ኣብ ትሕቲ ግዝኣቶም ምንባሩ ብጭቡጣት ውፅኢት ምርምራት ዝተረጋገፀ ሓቂ እዩ። ብዜካ ራሻይዳ ድሒሮም ኣብ ኸባቢ 1870 ዓ/ም ካብ ዓረብ ተሻጊሮም ዝሰፈሩ ካብ ጠቕላላ ህዝቢ ኤርትራ ማለት’ውን ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ብሄራት በዝሒ ብምኢታዊ ትግርኛ 50%፣ ትግረ 27%፣ (ቢለን፣ ሳሆ፣ ቤጃ ሕድ ሕዶም 5%)፣ (ኩናማ፣ ናራ፣ ዓፋር ሕድ ሕዶም 4%) ዝኾኑ ኣብ ታሪኽ ስልጣነ ኣክሱም ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ምስታፎም ይግለፅ እዩ።

ኣብ 1925 ኣ.ፈ ዝተሓተመ መፅሓፍ ”ብጣልያናዊ ካርሎ ኮንቲ ሮስኒ” ኣብ ኣኩለ ጉዛይ፣ ሰራየ፣ ሓማሴን፣ ኸባቢ ቀይሕ ባሕሪ፣ ከረን፣ ሳሕል፣ ባርካ፣ ወዘተ ኣብ 37 ቦታታት ብኣርኪዎለጂ ዝተረጋገፁ ምስ ስልጣነ ኣክሱም ዝተኣሳሰሩ ታሪኻዊ ቅርስታት ምህላዎም ምርግጋፁ እዞም ኣሓት ህዝብታት ተመሳሳሊ ታሪኽን ዕድልን ዝነበሮምን ዘለዎም ምዃኑ ዘረጋግፀልና ሓቂ እዩ። ኣብ ዘመነ መሳፍንቲ ገዛእቲ ትግራይ ትግርኚ ዝኾኑ ራእሲ ሚኪኤል ስሑል፣ ራእሲ ወለስለሰ፣ ደጃት ስባጋድስ፣ ወዘተ ክሳብ ምፅዋዕ የማሓድሩ ምንባሮም እቶም ኣብ ቆላታት ኤርትራ ዝርከቡ’ውን ተመሳሳሊ ታሪኽን ሕውነትን ዝነበሮምን ዘለዎምን ምዃኑ ዘርኢ እዩ።

እዚ ከም ክልተ ከፊልካ ዘይረአ ኣሓት ህዝቢ ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ካብ ኤርትራ ናብ ትግራይ ብወለዶን መውስቦን ዝተሓዋወሰን ብደም ክትፈላልዮ ዘይትኽእልን’ውን እዩ። ካብ ግዝኣት ባሕሪ ነጋሽ (ናይ ሐዚ ኤርትራ) ካብ ሓማሴን ናብ ትግራይ ዝመፁ ደጃት አስበሮምን ሓዎም ኣርዓዶምን ኣብ እንደርታን ደቡብ ክፋል ትግራይን ሰፊሮም ዘርኦም ከምዘስፍሑን ”እምባ ኣርዓዶም” በዞም ወላዲ ዝተሰየመ ምዃኑ ብታሪኽ ዝንገር እዩ። ሓማሴንን ሰራየን ብፍላይ ምስ ዓድዋ፣ ኣክሱም፣ ተምቤንን ሽረን ከምኡውን ኣኩለግዛይ ምስ ዓጋመ፣ ክልተ ኣውላዕሎን ዓድዋን ብመውስቦን ሕውነትን ዝተዛመዱን ንምፍላይ ዘይካአልን ምዃኑ ተሰኒዱ ዝተቐመጠን ዝረአ ዘሎን ህያው ምስክር ሕውነት እዞም ህዝብታት እዩ።

ኸባቢ ምዕራብ ዘሎ ድሒሩ ዝኸደ ህዝቢ ጥራሕ እንተይኮነስ እቶም ኣቐዲሞም ዝሰፈሩ ወለድና ተጋሩ’ውን ዘርኦምን ካበይ ኸባቢ ትግራይ ከምዝኸዱን ናይ ትማሊ ፍፃመን ዝፍለጥን እዩ። ወልቃይት ኣብ ሃፀይ ብእደማሪያም ዘመነ መንግስቲ ቅድሚ 530 ዓመት ብላኣከ ማሪያም ዘርኢ ስባጋድስን ራእሲ ደጀና (ራእሲ ደጌና) ዘጠየሽዎን ከም ስውእ ምሩፅ ተጋዳላይ ሙሴ ዘበቆሉሉ ዘርኢ ተጋሩ ምዃኖም ብሂወት ዘለዉ ወለዲ ሐዚውን ዘዘንትውዎ ሓቂ እዩ። ፀገዴ ኣብ ዘመነ ንግስና ሃፀይ ይስሃቅ 1399-1414 ዓ/ም ሸሞንተ ደቂ ተባዕትዮን ሓንቲ ጓል ኣንስተይትን ካብ መደባይ ታብርን ኸባቢኡን ከይዶም ምስፋሮም ናይ ትማሊ ሓቂ እዩ።

ስለዝኾነውን ንሓውካ ገዲፍካ ክብሪ ስለዘይህሉ መራሕትና ተፈጥሯዊ ሕውነት ህዝብታት ብምጥንኻር ንዝሓልፍ ሂወቶም ዘይሓልፍ ታሪኽ ክሰርሑ ሓደራ ንብል። (ምንጪ ጥረ መረዳእታ – ”የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ግጭት መንስኤና መፍትሔ ደ/ር ደጀዝማች ገብረ ገብረ ስላሴ 2007 ዓ/ም” ከምኡውን “መስትያት መንነት ታሪክን ኣመፃፅኣን ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ መዝገበ ጎይተኦምን ጎይተኦም ተኸስተን 2009 ዓ/ም” ኮይኖም ቃል ብቃል ኣይኮነን።

ብብርሃነ ፅጋበ

ኣብ ዘመናዊ ዓለም ናይ ኩሉ ቁልፊ ፖለቲካ እዩ !!


ዝከበርኩም ኣሕዋት ብዙሐት ተጋሩ ብፍላይ መላምልና(መናእሰይ) ብዙሕ ግር ዝብሎም ነገር ዘሎ ይመስለኒ። ብዛዕባ እንታይነት ፖለቲካ።
~ ~ ~ ~ ~
ብዙሐት ሰባት ብፍላይ መናእሰይ ካብ ኢኮኖሚ፣ ፖለቲካዊ ፣ ወታደራውን መን እዩ ፀብለልትነት ዘለዎ ክባሃል እንተለው ንፁር ክኮኖሎም አይካአለን። ብሓፂሩ ዓለም ብመን ትምራሕ ዝብል ሕቶ ግልፂ ዝኮነ መልሲ ዝህብ ሰብ ብዙሕ አይኮነን ማለተይ ደንገርገር ይብል።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ ዓለም ፈላጥ ሰብ የለን። ፈላጥ ዝባሃል ዘይፈልጦ ነገር ንክፈልጥ ዝማራመር ወይ ዝፅዕር ፃዕራም እዩ። እንተተጋግዩ ‘ውን መን ተጋገየ ዘይኮነስ መን ተአረመ እዩ እሞ ንዘላትና ናይ ዓቅምና ፍልጠት እናተካፈልና እንተተጋጊና ‘ውን እናተአራረምና ናይ ግዴታ ውዴታና ክነፍልጥ ይግባእ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ እንፅሕፎም ፅሑፋት ብዝተካአለ መጠን ህዝቢ ንህዝቢ ብፍፁም ዘየናካክእ ክኮን ይግባእ።
~ ~ ~ ~ ~
ናብ ዋና ጉዳየይ ክምለስ። ዓለም እትምራሕ ዓይነቱ ብዘየገድስ ብፖለቲካ እያ። ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ዘመናዊ ዓለም ናይ ኩሉ ቁልፊ ፖለቲካ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ ዓለም እንነብር ደቂ ሰባት ማይ ንስውነትና አገዳስን ዋናን እንትኮን ፣ እኩስጅን እንተሓፂሩና ድማ ብደቃይቅ ውሽጢ ሂወትና ክንስእን ንክእል ኢና። ካብዚኣቶምን ካልአት መስረታዊ ነገራት ቀፀሉ ብሕግን ደምብን እትምራሕ ዓዲ ንምፍጣር ሰለሙናዊ ጥበብ ሳባዊት ብልሐት፣ ኣኩሱማውያን ፅንዓት ፣ የሓውያን ፈጠራ፣ ያሬዳዊ ምህዞ ፣ ዘርአያቆባዊ ፍልስፍና ኮታስ ንዓለም ብንእሽተይና ዓብዪ ኣበርክቶ ከም ህያብ ናይ ጥቅምቲ ዕምበባ ዝለገስና ተክኒሻናት ሙጡቅ ፖለቲካዊ ሰብ ፀጋ ጥራሕን ጥራሕን ስለ ዝኮና ኢና።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብዛ ዘመናዊት ዓለም ‘ውን እንተኮነ ተጋሩ ብሱላት ፖለቲከኛታት ምካና አብ ሃፀይ ዮውሃንስን ጀነራል አሉላን ዝተረአየ ፍቅሪ ሃገርን ክብሪ ህዝብን ጭላንጭል ኣሪኢዩ ብብላታ ሃይለማርያም ረዳ ትክክለኛ ስም መሪፆም ወያነ ኢሎምና።
~ ~ ~ ~ ~
ስብ ስራሕ ይኩን ተፈጥራዊ ብደሆታት ከይንስኮን ተአምራዊ ወያናዊ ፖለቲካ አውሪሶም። 1967 ዓ/ም ኮነ ካብ ሙሴ ታሪካዊ ስሪሒት ንላዕሊ ብኣፀብዕቲ ዝቅፀሩ ዳግማይ ወያነ ምስ ኡኩል ምክንያቱ ሰዓት ሕላፍ ዘይብሉ ብሱል ፖለቲካዊ ውሳኔ ወሲኖም።
~ ~ ~ ~ ~
ብግዜን ተሞኩሮን እናተማሃረትን እናበሰለትን 10 ዓመታት ታተ እናበለት ካብ ጌጋአ እናተምሃረት እካ እንተፀንሐት ካብ ወግዋጎ ወጋሕታ ሓሊፉ ሙሉእ ብርሃን ዝኮነሉ ፖለቲካዊ ቁሞና ከምቲ ዝድለ ዘይወነነት ህዝባዊት ወያነና ማርሻ ብምቅያር ቁልጡፍ ጥራሕ ዘይኮነስ ዓለም ዘስደመመ ትርግታ ልቢ ተጋሩ ዘዳመፀ ግዚኡ ዝጠልቦ ወያናይ ወያናይ ዝሸትት ፖለቲካዊ ቁሞና ብምልባስ መብረቃዊ ጅግንነት ዝተላበሰ ተጋዳላይ ናህሪ ብምውሳክ እቲ ደቅደቅ ፀልማት ፋና ወሊዑዎ።
~ ~ ~ ~ ~
እዛ ልዕል ኢለ ከም ኣብነታት ዘቀመጥክወን ፖለቲካ ማለት ጥንኩርን ካብ ኮኩሒ ንላዕሊ ዝጠንከረ ኢኮኖሚ ትግራይ ንምህናፅ ዓብዪ ታራ ዝፃወት ማለት እዩ። ዘመናውን ዓለም ዝበፅሐቶ ሳይናሳዊ ተጋዳላይ ንክንውንን መሃዛይን መሃንዲስ ዘመናዊ ናይ ውግእ መሳርሒ ንክንፈጥር ፖለቲካ አብ ቅድሚት ወፂኡ ጉሉህ እጃም ከወፊ አለዎ።
~ ~ ~ ~ ~
ፖለቲካ ማለት ብተክኖሎጂ ንክሃንፃ እንምነያ ትግራይ መሪሕ ታራ ዝፃወት ድምፂ ኣልቦ መሳሪሒ እዩ።
~ ~ ~ ~ ~
ኣብ መጠቃለሊ ፅሑፈይ ትግራይና ብፖለቲካ ዝተዳላዳለ ቁሞና እንተዘይ ወኒና ኩሉ ነገር ካብ ኩሳዱ ንላዕሊ ዝተቆረፀ ስብ ማለት እዩ። ብፍላይ መናእሰይ ትግራይ ብፖለቲካ ብጣዕሚ ብጣዕሚ በስልኩም ፈታሕቲ ናይ ደገን ውሽጥን ተንኮላት እንተዘይ ኮይንኩም ብርግሀ እንዕንቀፍ እንተኮይና ብውትድርና ይኩን ኢኩኖሚ ሽሕ እካ እንተጠንከርና ዋጋ የብሉን።
~ ~ ~ ~ ~
ፖለቲካዊ ቁሞናና ንፈትሽ። ኣማኢቲ ዓመት ዝነብር ተክሊ እምበር ቀዋሚ ሰብ የለን። ስለዚ መናእሰይ ተጋሩ ናይ ሰለሙናዊ ጥበብን ብልሐት መርሒነት ክንላበስ ይግበአና።
~ ~ ~ ~ ~
ሎሚ ዕለት ኣብ መናፈሻ መቐለ ምስ መንእሰይ በዓል ሃይላይ ዝተፃወትናያ ቁምነገር ዘለዎ ስለዝመሰለኒ ናብዛ ገዛ ኣምፂእያ ኣለኹ።

ሰላም ለኩሉ !!

ኃላፊነት የጎደለው የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም የሚያስከፍለው ዋጋ !!

ኢትዮጵያ ውስጥ አራት ሚሊዮን ያህል የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች እንዳሉ ይነገራል።

~ ~ ~ ~ ~
ሐሳብን በነፃነት መግለጽ የዴሞክራሲ ማዕከላዊ መርህ ነው፡፡ ይህ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ደግሞ በይበልጥ እንዲተገበርና እንዲከበር ካደረጉ የታሪክ ክስተቶች፣ የቅርብ ጊዜውና ትልቁ ተጠቃሽ የማኅበራዊ ሚዲያ ነው፡፡ ማኅበራዊ ሚዲያ በባህርይው በማዕከላዊነት የሚደረግ የይዘት ቁጥጥር ባለመኖሩ፣ ተጠቃሚዎች የሚፈልጉትን ጉዳይ ያለማንም ገምጋሚነትና አርታኢነት በመቶ ሺሕዎች ለሚቆጠሩ ተጠቃሚ ተከታዮቻቸው በአነስተኛ ወጪ ያስተላልፋሉ፡፡ ይህም ሳንሱር እንዲጠፋ የሚደረገው ትግልና ክርክር እርባን አልባ እንዲሆን በማድረግ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ እሳቤ፣ ይህን ያህል ይሄዳል ተብሎ ያልተጠበቀበት ደረጃ አድርሶታል፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በዚህም ምክንያት የማኅበራዊ ሚዲያው ለዴሞክራሲ ልምምድ እጅግ ከፍተኛ የሆነ ሚና እንደሚጫወት ዕሙን ነው፡፡ ዛሬ አንድ ግለሰብ በስልኩ የሚያደርገው ግንኙነት እ.ኤ.አ. በ1980ዎቹ ሮናልድ ሬገን የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ሳሉ ያደርጉት ከነበረው እንደሚልቅ፣ ከ20 ዓመታት በፊት የአሜሪካ ፕሬዚዳንት የነበሩት ቢል ክሊንተን ያገኙት ከነበረው መረጃ የበለጠ አንድ የ13 ዓመት ታዳጊ በስልኩ እንደሚያገኝ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ መረጃ ኃይል ነውና በዚህ ዘመን በቀላሉ የሚገኝ መረጃ ለዴሞክራሲ ልምምድ ብሎም በመረጃ ላይ የተመረኮዘ ውሳኔ ለመስጠት ትልቁን ሚና ይጫወታል፡፡ ከመሪዎቹ የሚገዳደር መረጃ እጁ ጫፍ ላይ የያዘ ዜጋ የመንግሥትት ተጠያቂነት እንዲኖር ለማድረግ ይችላልና፡፡ ከአንድ የዓለም ጫፍ የተከሰተን ጉዳይ ማግኘትና መተንተን፣ ከዚያም ለውሳኔ መዘጋጀት ከኢንተርኔት ዘመን አስቀድሞ የደኅንነት ተቋማት ተግባር ነበር፡፡ አሁን ግን ከደኅንነት ተቋማት በማይተናነስ ደረጃ ማንኛውም ዜጋ መረጃ አለው፡፡ ይህም መንግሥት የሚወስዳቸውን ዕርምጃዎች እየተከታተሉ ለምን? እንዴት? ለማን ተወሰኑ? በሚሉ ጥያቄዎች ማረምና ተጠያቂነትን ማምጣት ይቻላል፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ይሁንና በ1980ዎቹ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት የነበሩት ሬገንና ከ20 ዓመታት በፊት በተመሳሳይ ሥልጣን ላይ የነበሩት ክሊንተን ያገኟቸው የነበሩ መረጃዎች፣ አሁን ላይ ማንም ከሚያገኛቸው መረጃዎች የሚለዩበት አንድ ነጥብ አለ፣ ተዓማኒነት፡፡ ፕሬዚዳንቶቹ ለሚያስተላልፏዋቸው ውሳኔዎች እንዲረዷቸው መረጃዎቹን ከታማኝ ምንጮች ያገኛሉ፡፡ ለመተንተን ይረዳቸውም ዘንድ ከባለሙያዎች ጋር ይነጋገራሉ፡፡ ነገር ግን አሁን ላይ ከስልኮቻችን፣ በተለይም ከማኅበራዊ ሚዲያ የምናገኛቸው መረጃዎች ተዓማኒነታቸው አናሳ በመሆኑ የሚተላለፉ ውሳኔዎች አደገኛ እንዲሆኑ ያደርጋሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ለዚህ የቅርብ ጊዜ ማሳያ የሚሆነው በማይናማር (በርማ) በሮሂንጂያ የእስልምና እምነት ተከታዮች ላይ የተፈጸመው ግድያ ነው፡፡ በዚህች የደቡብ ምሥራቅ እስያ አገር የሚኖሩና እንደ አገሪቱ ዜጎች የማይቆጠሩት የሮሂንጊያ ማኅበረሰብ እ.ኤ.አ. በ2016 በአገሪቱ ወታደሮች በተፈጸመባቸው ጥቃት ከአሥር ሺሕ በላይ ሰዎች ሲሞቱባቸው፣ ከ700 ሺሕ በላይ የሚሆኑት ደግሞ ቤት ንብረታቸውን ጥለው ለመሰደድ በቅተዋል፡፡ በዚህች አብዛኛው ማኅበረሰብ ዜናም ሆነ ተያያዥ መረጃዎችን ከማኅበራዊ ገጾች በተለይም ከፌስቡክ እንደሚያገኝ በሚገለጽባት አገር፣ በሮሂንጂያ ማኅበረሰብ ላይ የተፈጸመው በደል ‹በዓለማችን እጅግ በጣም የተጨፈጨፉ ሰዎች› በመባል እንዲታወቅ ያደረገ ጥፋት እንዲፈጸም ያደረገው በፊስቡክ የሚለቀቅ መረጃ ነበር፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በማይናማር የቡድሂስት መነኩሴ የሆኑት አሺን ዊራቱ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ የፌስቡክ ተከታይ ያላቸው ሲሆኑ፣ ይኼንን የተከታዮቻቸውን መብዛት ለበጎ ሳይሆን የውሸት መረጃዎችን በማሠራጨት ለበርካቶች ሞት መንስዔ ሆነዋል፡፡ እኚህ የማይናማር ቢን ላዲን በመባል የተሰየሙት መነኩሴ ለተከታዮቻቸው ሙስሊም የሆነ አንድ ባለድርጅት አሠሪ፣ የቡድሂስት እምነት ተከታይ የሆነችን ሴት ደፍሯል የሚሉ የሐሰት ማስረጃ ቢያስራጩም ተጠያቂ አልሆኑም ነበር፡፡ ፌስቡክም በተደጋጋሚ ሪፖርት ቢደረግለትም እ.ኤ.አ. እስከ 2018 ድረስ ዕርምጃ ባለመውሰዱ ከፍተኛ ጥፋት እንዲፈጸም ምክንያት ሆኗል፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በዚህ የማኅበራዊ ሚዲያዎች በተንሰራፉበት ዓለም እንደ ኢትዮጵያ ያሉ በማደግ ላይ ያሉና አብዛኛው ኅብረተሰብ ያልተማረ በሆነባቸው አገሮች፣ የማይናማር ዕጣ ፈንታ ሊደገምባቸው እንደማይችል ማረጋገጫ እንደሌለ ባለሙያዎች ያስጠነቅቃሉ፡፡ ይህ በተለይ የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ፈር ካልተበጀለት አጥፊነቱ ሊከፋ ይችላልም ይላሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ማኅበራዊ ሚዲያ በኢትዮጵያ
* * * * *
በኢትዮጵያ እያደገ የመጣው የኢንተርኔት ተደራሽነትና የስማርት ሞባይል ስልኮች መስፋፋት ከፍተኛ የሆነ የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ዕድገት እንዲኖር አድርጓል፡፡ የኢትዮ ቴሌኮም መረጃ እንደሚያሳየው፣ አጠቃላይ የቴሌኮም አገልግሎት ተጠቃሚዎች ቁጥር 67.5 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ 65.7 ሚሊዮን የሚሆኑት የሞባይል ተጠቃሚ ናቸው፡፡ 17.8 ሚሊዮን ደግሞ የኢንተርኔትና የዳታ ተጠቃሚ ሲሆኑ፣ ቀሪዎቹ 1.2 ሚሊዮን የመደበኛ ስልክ ደንበኞች ናቸው፡፡ ምንም እንኳን የኢትዮጵያ የስማርት ስልኮች ተጠቃሚነት ከዓለማችን የመጨረሻው ቢሆንም (ከአጠቃላይ የሞባይል ስልክ ተጠቃሚዎች አራት በመቶው ብቻ የስማርት ስልክ ተጠቃሚዎች ናቸው)፣ የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ቁጥር እያደገ ነው፡፡ ሆኖም ከዓለም አንፃር አናሳ ነው፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ኩዋርትዝ አፍሪካ በየካቲት ወር 2010 ዓ.ም. ይፋ ያደረገው መረጃ እንደሚያመለክተው፣ አጠቃላይ የሞባይል ተጠቃሚዎች ቁጥር ብዙ ቢሆንም የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ቁጥር ግን ከአራት ሚሊዮን አይበልጥም፡፡ ይሁንና እያደገ በመጣው የተጠቃሚዎች ዕድገት በመሳብ ግለሰቦችም ሆኑ የመንግሥትና የግል ተቋማት ማኅበራዊ ሚዲያ ወደ መጠቀም አዘንብለዋል፡፡ በዚህም በአነስተኛ ወጪ መረጃዎችን ለበርካቶች ተደራሽ ያደርጋሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በኢትዮጵያ ጥቅም ላይ ከሚውሉ የማኅበራዊ ሚዲያዎች በቀዳሚነት የሚነሳው ፌስቡክ ሲሆን፣ 93.7 በመቶ የሚሆነው የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚ የፌስቡክ ተጠቃሚ ነው፡፡ በመቀጠል ዩቲዩብ፣ ፒንተረስት፣ ትዊተር፣ ጉግል ፕላስና ሊንክደን ይከተላሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በዓለም እንደሚታየው ሁሉ የማኅበራዊ ሚዲያው በሁለት ወገን የተሳለ ሰይፍ በኢትዮጵያም ራሱን እየገለጠ ነው፡፡ ማኅበራዊ ሚዲያን ሥራቸውን ለማስተዋወቅ፣ ጠቃሚ ማረጃዎችን ለማቀበል፣ ለማዝናናት፣ አገራቸውንና አካባቢያቸውን ለማስተዋወቅ የሚጠቀሙበት እንዳሉ ሁሉ፣ የጥላቻ መልዕክቶችን ለማሠራጨት፣ ዘረኝነትን ለመስበክ፣ ሃይማኖትና ብሔርን ለማንቋሸሽ፣ ለመሳደብና ለፀብ ለማነሳሳት የሚጠቀሙበት ትንሽ አይደሉም፡፡ ፌስቡክና የተለያዩ የማኅበራዊ ሚዲያዎች የሚሰጡትን ሐሳብን ያለገደብ የመግለጽ መብት በመጠቀም፣ የአንድ ወገን በደሎችን ብቻ የሚያጎሉ መልዕክቶችን ለማስተላለፍ ሳይታክቱ የሚሠሩ በርካቶች ናቸው፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በርካታ ተከታዮች ኖረዋቸው ለእነዚህ ተከታዮቻቸው ለፀብ የሚያነሳሱ የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች፣ እነዚህ መልዕክቶቻቸው የሚያደርሷቸው ጥፋቶች እነርሱ ላይ ጉዳት ስለማያስከትሉ ሰዎች እየሞቱ፣ ንብረቶች እየወደሙና በርካቶች ከቀዬአቸው እየተፈናቀሉ በምቾት የጥፋት ሥራዎቻቸውን ያከናውናሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ይኼንን በማድረጋቸውም ለማኅበረሰብ መብት ተቆርቋሪ ተደርገው ይቆጠራሉ፣ የነፃ አውጪነትን ማዕረግን ይሸለማሉ፡፡ ይህ በተለይ የፖለቲካ አክቲቪስት ነን በማለት ጎራ ለይተው የቃላት ጦርነት እያደረጉ፣ በአካል ጦርነቶችን በማነሳሳት የሚሠሩ የማኅበራዊ ድረ ገጾች ተጠቃሚዎች ላይ በጉልህ ይታያል፡፡ በአንዱ ጎራ የእኔ ብሔር ተጠቃ አጥቂውም የእገሌ ብሔር ነው እያሉ ጣት ሲቀሳሰሩ፣ ለበርካታ ዓመታት ተዋልዶና ተፋቅሮ በኖረ ማኅበረሰብ ዘንድ ጠላትነትን ይዘራሉ፡፡ ይህ ድርጊት የማይናማር ቢን ላዲን የተባለን ግለሰብ በደቡብ ምሥራቅ እስያ እንደፈጠረ ሁሉ፣ ተመሳሳይ አዛሳኝ ታሪክ በኢትዮጵያ ሊደገም እንደማይቻል ምንም ማስተማመኛ እንደሌለ ባለሙያዎች ያስጠነቅቃሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
እንደ ኢትዮጵያ ያሉ በማደግ ላይ ያሉ አገሮች ከልማታቸው እኩል ለዴሞክራሲና እንደ መናገር ላሉ መርሆች ትኩረት መስጠት እንዳለባቸው ዕሙን እንደሆነ ባለሙያዎች ቢስማሙም፣ ከሰላም የሚበልጥ የለምና የሕዝቦችን አብሮ የመኖርና ሰላም የሚያደፈርስ ጉዳይ ከተከሰተ መላ ሊባልና ቅድሚያ ሊሰጠው እንደሚያስፈልግ ያትታሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
የክፋት ዓላማ ያላቸው የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ባገኙት አጋጣሚ ፍርኃትን በመንዛት ከፍተኛ ጥፋት ለመፍጠር የሚችል የጥፋት ሠራዊት እንደሚገነቡ፣ ዴሞክራሲን ፈተና ላይ ሊጥሉ እንደሚችሉ የማኅበራዊ ሚዲያ ጥናቶች ይጠቁማሉ፡፡ ክፉ ሐሳብ ያላቸው ተጠቃሚዎች ደግሞ የሕግ፣ የሥነ ምግባር ወይም የሞራል ተጠያቂነት ስለሌላቸው ያለ ገደብ የበላይነታቸውን ይዘው ሁሉንም ለግል ጥቅማቸው ሲሉ እንደሚያደርጉም ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡ ይህ ለኢትዮጵያም ሊሠራ የሚችል ነው፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ፈተናዎችና መፍትሔዎች
* * * * *
እንዲህ ዓይነት ጥፋቶችን ለመከላከል ሲሉ እንደ ፌስቡክ ያሉ የማኅበራዊ ሚዲያ ተቋማት የጥላቻ መልዕክቶችን፣ ሰቅጣጭ ምሥሎችንና የሐሰት መረጃዎችን ለመለየትና ለማጥፋት የሚያስችሏቸውን መፍትሔዎች አስቀምጠዋል፡፡ የመጀመርያው በአርቴፊሻል ኢንተሊጀንስ (በሮቦት) የታገዘ የልየታና የማስወገድ ሥራ ነው፡፡ ይህ በዋናነት ለእንግሊዝኛና ለአውሮፓ ቋንቋዎች በብቃት የሚሠራ ውጤታማ መፍትሔ ሲሆን፣ ለበርማና አማርኛን ለመሳሰሉ ቋንቋዎች መፍትሔ አይሆንም፡፡ ምክንያቱም እነዚህ ፕሮግራም የተደረጉ ሮቦቶች በቋንቋዎቹ ውስጥ ያሉ የተለያዩ ባህርያትንና ትርጉሞችን የመለየት ችግር ይገጥማቸዋል፡፡ ስለዚህ በሁለተኛ አማራጭነት የተቀመጠው የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎችን ተጠቅሞ ማጣራት ነው፡፡ ተጠቃሚዎች የሚያጋጥሟቸውን ያልተገቡ ይዘቶች ለሚመለከታቸው በመጠቆም ዕርምጃ እንዲወሰድ ማድረግ ነው፡፡
~ ~ ~ ~ ~
በሦስተኛ ደረጃ ቁጭ ብለው የሚለዩ ባለሙያዎችን መጠቀም ነው፡፡ በማኅበራዊ ሚዲያዎች ተቀጥረው የሚቀመጡ ሰዎች በየቋንቋዎቻቸው እየገቡ የሚያገኟቸውን ያልተገቡ መልዕክቶች ያስወግዳሉ፡፡ ነገር ግን ይህ በበቂ የሰው ኃይል ስለማይሠራ ውጤታማ እንዳይሆን ያደርገዋል፡፡ ለዚህም ማሳያው በማይናማር ያ ሁሉ እልቂት እየተፈጸመ ፌስቡክ የነበሩት ስድስት በማይናማር ቋንቋ የሚሠሩ የልየታ ሠራተኞች ብቻ መሆናቸውና የጥላቻ መልዕክት የሚያስተላልፉትን መነኩሴ ገጽ ለመዝጋት መለሳለስ ማሳያታቸው ነው፡፡
~ ~ ~ ~ ~
የተጠቃሚዎች ሚና
* * * * *
የፌስቡክም ሆነ የተለያዩ የማኅበራዊ ድረ ገጾች ተጠቃሚዎች፣ እነዚህን ገጾች በሚጠቀሙበት ወቅት በራሳቸው ጽሑፎችም ሆነ ከሌሎች ወስደው በሚያጋሯቸው ጽሑፎች ውስጥ ያሉ የጥላቻ መልዕክትና የተለያዩ የጥፋት ይዘቶችን በመለየት ከጥፋት የመከላከል ኃላፊነት አለባቸው፡፡ በርካታ ተጠቃሚዎች ማኅበራዊ ሚዲያዎችን ለበጎ ዓላማ ለማዋል ቢያሰጡም፣ ቢጀምሩም፣ ከፍተኛ ተፅዕኖ ባላቸው ተጠቃሚዎች ሊጠለፉ ስለሚችሉም ጥንቃቄ በማድረግና በጎ ተፅዕኖ ከሚፈጥሩ ግለሰቦችና ከሚያውቋቸው ጋር ትስስርን እንዲፈጥሩ በዘርፉ ጥናት ያደረጉ ባለሙያዎች ያሳስባሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ የመጣው የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ቁጥር ዋጋቸው አነስተኛ በሆኑ ስማርት ስልኮች አማካይነት ይበልጥ ስለሚስፋፋም በጎ ዓላማ ያላቸው ተጠቃሚዎች ተፅዕኖ ፈጣሪነታቸውን እያጎሉ እንዲመጡ አጥኚዎች ይመክራሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
የመንግሥት ኃላፊነት
* * * * *
ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ የመንግሥት የመጀመርያው ተግባር የዜጎቹን የደኅንነት ማስጠበቅ ነው፡፡ አደጋ ላይ ሊጥል የሚችል የትኛውም ሥጋት ሊወገድ ይገባል ይላሉ፣ ማኅበራዊ ሚዲያም ቢሆን፡፡ ከዚህ በተቃራኒ የሚቆሙ አካላት ደግሞ መንግሥት የዜጎችን ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ከማፈን ይልቅ፣ ኅብረተሰቡን ማስተማር ላይ ትኩረት ማድረግ አለበት፣ ማኅበራዊ ሚዲያውንም ሆነ ኢንተርኔት መዝጋት ከቴክኖሎጂ ጋር የሚደረግ ትግል ስለሆነ በድል የሚወጡት ጦርነት አይደለም ይላሉ፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ወደ ሥልጣን በመጡበት ሰሞን ከመከላከያ ከፍተኛ መኰንኖች ጋር በነበራቸው ውይይት፣ አንድ አሜሪካ ባለ አንድ ፌስቡክ ያለ ተቋም አማካይነት የአገር ሉዓላዊነት አደጋ ላይ ይወድቃል ብለው ነበር፡፡ ስለዚህም የመከላከያ ኃይሉ የአገር ሉዓላዊነትን አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉ ክስተቶችን የማስቆም አቅሙ ማደግ አለበት፡፡ ይህ ግን እንደ ባለሙያዎች ዕይታ በሕግ መታገዝ ይኖርበታል፡፡ ይህም ማለት መንግሥት በአገር ውስጥ የሚካሄዱ ጉዳዮችን መቆጣጠር ስለላለበት፣ የሕግ ማዕቀፍ አውጥቶ መድረኮቹ ለበጎ አገልግሎት እንጂ ለጥፋት እንዳይውሉ ማድረግ አለበት፡፡
~ ~ ~ ~ ~
ከዚህ በዘለለ መንግሥት ቁጥጥሩን ተቋማዊ በማድረግ አገርን ከጥፋት መከላከል አለበት ሲሉም ይመክራሉ፡፡ ለዚህ ተሞክሮ ከግብፅ መውሰድ እንደሚቻልና ግብፅ የፌስቡክ ሚኒስቴር በማቋቋም የቁጥጥር ሥራ እንደምታከናውን ያመለክታሉ፡፡ በዚህም የሐሰት ምሥሎችን በሚለጥፉ፣ የውሸትና የፈጠራ ወሬዎችን በሚያሠራጩና ጥፋትን በሚያነሳሱ ላይ ዕርምጃ መውሰድ እንዳለበት ይጠቁማሉ፡፡

ምንጭ ፣ ከብሩክ አብዱ ሪፖርተር ጋዜጣ